دوشنبه, ۲۳/تیر/۱۳۹۹ ۱۳:۳۷
در برنامه شب شعر مطرح شد؛

شکوهمندی غزل منزوی، اشعار نیمایی اش را منزوی کرده

سه شنبه , ۱۳۹۸/۰۸/۰۷ ۱۰:۰۵
کد خبر :‌ 254
شکوهمندی غزل منزوی، اشعار نیمایی اش را منزوی کرده
اختصاصی ترنم شعر/ برنامه شبِ شعر از سری برنامه­ های شب­های هنر دوشنبه شب با محوریت حسین منزوی و اجرای محمود اکرامی روی آنتن شبکه چهار رفت. محمدعلی بهمنی و حمیدرضا شکارسری مهمانان این قسمت از برنامه شب شعر بودند.

در ابتدای این برنامه کلیپی پخش شد که در آن حسین منزوی را بنیان­گذار غزل نو معرفی کرد. جایی که از منوچهر نیستانی به عنوان اولین فرد این پویش نام برده ­شد و نام او را هم در کنار منزوی قرار داد اما تلاش­ های منزوی و قلم او را تاثیرگذارتر دانست. هرچند اعتقادی بر جمعی بودن این حرکت نیز وجود داشت و در این بین از سیمین بهبهانی، نوذر پرنگ، پرویز خائفی و محمدعلی بهمنی هم نام برده­شد.

در ابتدای برنامه مجری برنامه با خواندن بیتی از نظامی بحث را شروع کرد:
همی گفتم که خاقانی دریغا گوی من باشد
دریغا من شدم آخر دریغا گوی خاقانی

جایی حسین منزوی هم گفته بود غزلی برای روز مبادای بهمنی گفته ­ام اما حالا شما با قلمتان گفته­ اید:
آمد به خوابم دوباره مردی که خاکستری بود
مردی که خاکسترش هم مصداق روشنگری بود

محمدعلی بهمنی هم پیرامون این غزل گفت: منزوی از درون آتشی بود که زود خودش را خاکستر می­‌کرد.
در بحث­‌ ها هیچ‌گاه ملاحظه کسی را نمی­‌کرد و راحت حرفش را می­‌زد که همین یا باعث رنجش خاطر طرفدارانش می­‌شد و یا اینکه آن­ها می­‌گفتند از منزوی آموختیم... که اغلب هم همینطور بود. مردی خاکستری...، حسی بود که من از شناخت منزوی داشتم. او می­خواست بیاموزاند نه اینکه کسی را اذیت کند. او همیشه می­گفت جایی که می­خواهیم درباره شعر صحبت کنیم جای شوخی و حرف­های نامربوط نیست.

حمیدرضا شکارسری شاعر، معلم، منتقد و مهمان این برنامه از زبان غزل منزوی گفت: طی قرن­ها وقتی قالب شعری شکل می­‌گیرد، خواه یا ناخواه آن قالب ویژگی­‌هایی را پیدا می­‌کند. اما شاعران نوگرا که تمایل به نوآوری دارند با این بوطیقا مقابله می­‌کنند. یعنی نوآوری عبارت است از مقابله با بوطیقا یا ویژگی­هایی که قرن­ها بر شعر –درست یا نادرست- تحمیل شده­است.

او با اشاره به سنت شکن بودن این شاعران نوگرا در این حوزه افزود: تغییرات گاهی از زبان و محتوا به قالب غزل کشیده شده­است. شاعرانی مانند منزوی لولاهایی هستند که غزل سنتی را به غزل نو متصل می­کنند. آن­ها با ساختار سوری غزل کاری ندارند و به بوطیقای سوری احترام می­‌گذارند اما بوطیقای درون­مایه و مفهموم را نمی­‌پذیرند. منزوی هم به کمک همین ساختگی و صلابت قصیده ­وار زبانش نوآوری را به غزلش راه داده ­است. به عبارتی ما فضاهای عاشقانه، تغزلی و نوعی مضامین که به نظر می­‌رسد با این زبان به سختی قابل بیان باشد را در آثار منزوی داریم.

او درباره ترانه ­های منزوی هم گفت: من بخاطر همین زبان منزوی است که منزوی را ترانه­ سرا نمی ­دانم. درست است که برخی از کارهای او که زبان نرم­تری دارد برای کار کردن انتخاب شده ­است ولی آن شعر به عنوان ترانه و برای اجرا نوشته نشده­ است.

 


شکارسری که منزوی را فراتر از یک غزل­سرا می­‌داند ادامه داد: کارنامه منزوی نشان می­دهد او در قالب­های مختلف فعالیت جدی داشته­ است. از غزل و قصیده تا رباعی و نیمایی و بنده با بررسی­ هایی که داشتم فهمیدم چیزی حدود یک سوم آثار او شعر نو است.

در ادامه محمود اکرامی به داستانی از عمران صلاحی اشاره کرد: "شبی منزوی اشعار نویی را زمزمه می­ کرد که من واکنش نشان دادم و منزوی گفت تو نمی ­توانی شعر نو بگویی برای همین اینگونه برخورد می­ کنی و در نهایت بحث ما، فردای آن روز برایش شعر نویی خواندم و او خوشش آمد و من را تشویق کرد." این یعنی حسین منزوی در این قالب مشوق هم بوده ­است اما اشعار نیمایی او کمتر دیده شده!

شاعر کتاب شاعر شنیدنی در این خصوص گفت: این تقصیر تنبلی ماست. منزوی وظیفه خود را به خوبی انجام داد و در اینباره ما کم کاری کرده ­ایم. اما نگاه نوگرایانه او در غزل باعث می شود همه به سمتغزل هایشبروند. خود من هم هرجا می­روم می­گویند غزل بخوان!

حمیدرضا شکارسری منتقد ادبی برنامه پیرامون اشعار نیمایی منزوی گفت: مجموعه ای از علت ها باعث دیده نشدن این اشعار می­شوند. اولین دلیل آن شکوهمندی غزل منزوی است که جلوی دیده شدن باقی آثار او را گرفته­است.

شاعر کتاب زایشمرگ­های متن ادامه داد: ما در دهه 40 درگیر قالب­ های نو بودیم که به­ صورت جدی پیگری می­ شد خصوصا توسط رضا براهنی و عبدالعلی دستغیب و قالب­های کلاسیک در حاشیه قرار داشت که منزوی سخت در حاشیه در تلاش بود. اسمش را مافیا نمی­ گذارم اما جریانی وجود دارد که می­ گوید به اسامی بزرگ کسی را اضافه نکنیم، خصوصا کسانی که در غزل حضور دارند. حتی در مجموعه­ های شعر جمع ­آوری شده ما اسامی شاعران درجه دو را می ­بینیم اما اثری از حسین منزوی را نه.

حمیدرضا شکارسری، در بیان دلایل دیده نشدن اشعار نیمایی منزوی ادامه داد: دلیل دیگر هم که گفته شد. در اوج سال هایی که هرکسی شعر نو می­ گفت شاعر خوبی بود از منزوی می­خواستند غزل بخواند. به همین خاطر هم او به عنوان یک غزل­سرا شناخته می ­شد. حتی در تحقیقات دانشگاهی، هرکجا نام منزوی مطرح می ­شود، غزل کنار نام او می ­آید و با وجود چنین برنامه هایی در دانشگاه­ ها هم باید شاهد تغییر رویه ­ای باشیم.

 


همراه حسین منزوی و یکی از چهار یار خیابان درباره آثار آیینی حسین منزوی گفت: او برای تمامی ائمه شعر داشت. زمانی هم تمامی اشعارش بجز دو مورد را به کسی در شهرستان خودش واگذار کرد تا شعرش را بخواند. او درباره آن فرد می­ گفت: "به گونه ای شعر مرا می­ خواند که به نظر شعر را خودش سروده!" منزوی حتی از او نخواسته بود که بگوید شاعر این اشعار چه کسی است. تا اینکه او بعد از فوت منزوی اشعارش را آورد و گفت این­ها شعرهای حسین است و بعد در چاپ جدید مجموعه­ شعرش آن اشعار هم چاپ شد.

حمیدرضا شکارسری هم در این خصوص گفت: منتقدین می­ گویند:"از شعرهای یک شاعر نمی­توان شخصیت او را شناخت." این حرف درست است اما بیراه نیست اگر بگویم اگر کسی به چیزی علاقه نداشته باشد نمی­ تواند شعر خوبی برایش بسراید. کما اینکه فردیت در آثار منزوی دیده می­ شود و گاهی مشخصا منزوی شاعرانه از خودش گفت ه­است.

شاعر مجموعه شعر شب­نامه در خصوص فردیت در اشعار منزوی ادامه داد: منزوی در شعری می گوید:

"من کی­ ام؟
که شعرهایم را با عددی صدا بزنم
و پای غزل­هایم را به نامی امضا بکنم
شاید هم
هزار و سیصد و بیست و پنجمین شاعر جهانم
و این شعر هزار و سیصد و هشتاد و دومین شعر من است"

در این شعر سپید شاهد یک جزء نگری هایی از سوی منزوی هستیم که اگر بدانیم او متولد 1325 است متوجه این می­ شویم که او فردیت را وارد شعرش کرده و جالب است اگر دقت کنیم او یک سال بعد از 1382 فوت کرده و حتی می­ شود گفت شاعر یک دید مرگ­ آگاه داشته ­است.

 در نهایت محمدعلی بهمنی درباره حسین منزوی گفت: نام او تمام جمله ­هایی را که بشود پیرامونش گفت، بیان کرده: "حسین منزوی!"

لازم به ذکر است که برنامه شب شعر از سری برنامه­ های شب هنر است که هرشب به یک هنر اختصاص دارد و ساعت 22 از شبکه چهار سیما پخش می­ شود.


خبرنگار: محمدرضا داداشی آذر
لینک کوتاه :
آخرین نظرات
* نام شما :
*ایمیل شما :
وبلاگ/سایت :
امتیاز به این مطلب :
0
*دیدگاه شما :